Feeds:
Berichten
Reacties

De mens is inventief. En zeker de mens die is geboren op het Italiaanse schiereiland. Is er een ramp of crisis, neem dan ook maar een Italiaan op in je team. Ze weten op een originele en creatieve manier uit een benarde situatie te komen. Zit in de aard van het beestje. Zo lang mogelijk de boel op z’n beloop laten, genieten van het moment, la bella vita, de regels niet al te serieus nemen. Totdat het echt niet meer kan, de nood te hoog is en er echt ingegrepen moet worden. Dan gaan ze improviseren, bedenken oplossingen, werken er knoerthard aan en weten zich zo heel vaak uit een benarde situatie te bevrijden. Zie ook de ommezwaai van de inactiviteit van de regering Berlusconi naar het aanpakken van Monti.

Maar ook in gewone en dagelijkse situaties zijn Italianen (wanneer het echt nodig is) een kei in oplossingen verzinnen. Zo ook met de auto en scooter. Verzot als ze zijn op hun 4- of 2-wielig vervoermiddel namen ze voor een stukje van 100 meter nog de benzineslurper. Maar nu de crisis langer gaat duren dan verwacht en in een jaar tijd de benzineprijs enorm sterk gestegen is, moeten ze toch maatregelen gaan nemen. En in een stad waar je dat totaal niet verwacht (Rome heeft nou niet een erg rustige verkeerssituatie en goede luchtkwaliteit), stappen steeds meer mensen over van de scooter/auto…op de fiets! Voor de prijs hoeven ze het niet te laten. Voor een volle tank koop je hier al een tweewieler.

Alleen moet er wel iemand met dat fietsen beginnen en moet de rest overtuigd worden. Er zijn namelijk nauwelijks goede fietspaden in Rome, ondanks dat de stad niet onbekend is met fietsers wat blijkt uit de in Rome opgenomen prachtige film Ladri di biciclette:

Ladri Di Biciclette (The Bicycle Thieves) Trailer

Tot twee jaar geleden zag je dan ook maar zelden fietsers. Je in het drukke stadsverkeer begeven met een fiets was een behoorlijk gevaarlijke onderneming en de paar fietsers die elkaar tegenkwamen, staken elkaar bemoedigend de duim op.

Critical Mass Rome 2011Maar daar is verandering in aan het komen en door de hoge benzineprijs gaan die veranderingen nu snel. Een kritieke massa (Critical Mass) bezet maandelijks, in navolging van andere wereldsteden, al fietsend de stad. Een grote vrolijke, kleurrijke groep trekt over de brede straten van Rome al zingend, fietsbellend en muziek afspelend. Met elk jaar een afsluiter in Villa Pamfili. Heel gaaf!

De Nederlandse ambassade doet daar nog een schepje bovenop door elk jaar in mei BiciRoma te organiseren: 20 kilometer door de stad met 2000 fietsers. Onder politiebegeleiding over de mooiste straten van de eeuwige stad. Om aandacht te vragen voor duurzame mobiliteit in het algemeen en fietsen in het bijzonder. Een indrukwekkende oranje sliert (oranje t-shirt en dito ballon krijgen de fietsers van de ambassade) trekt dan door de stad. Met positieve reacties van toeristen, voetgangers en andere fietsers. En dan is er nog de organisatie die elke zondag een toertocht in Rome organiseert en die de fietspaden controleert. Fantastisch!

Meest recente initiatief op fietsgebied is dat een andere grote stad, Milaan, erover denkt om de eenrichtingsstraten voor fietsers open te stellen. Een mooi initiatief, maar wacht daar nog maar even mee in Rome ;-). De Italianen fietsen hier namelijk zoals ze op scooters rijden; bellend, tegen het verkeer in, op de stoep, slingerend, ze geven niet aan waar ze naar toe willen, rijden door rood. Hand uitsteken en een fiets-examen (zoals veel Nederlandse kinderen hebben af moeten leggen) klinkt hen dan ook vreemd in de oren. En de Romeinse automobilisten zijn nog onvoldoende op de fietsers ingespeeld. Met helaas al een aantal doden tot gevolg. Maar direct daarna ook een indrukwekkende mini flashmob van een groep Romeinen om aandacht te vragen voor fietsveiligheid.

Collalti fietsNaast dat het een mooie economische oplossing is, vinden Italianen fietsen ook hip: Ofwel op een prachtig mooie Collalti fiets met mandje erop, verse bloemen erin en zondag met je partner langs de mooiste monumenten van Rome fietsen (romantisch!). Ofwel met een hippe helm, hakken op de pedalen en met af en toe het aandrijfmotortje aan over de heuvel naar je werk. En het is nog gezond ook! Althans voor de lijn, met die zeven heuvels. Voor je longen is het met al die uitlaatgassen iets minder. Maar ook daar hebben die Italianen weer iets voor gevonden; een smetteloos wit maskertje over je mond.

Fantastisch in ieder geval, het sterk groeiend aantal fietsers in Rome die de stad minder vuil en minder gevaarlijk maken dan de auto’s en scooters! En wat nou als er meer fietsers dan auto’s en scooters in de eeuwige stad zijn? En grote delen helemaal autovrij? Volgens mij wordt de stad daar nog mooier van!

Monti’s Lente

De intensieve controles van de carabinieri op straat, de kassabonnetjes die pontificaal in het zicht liggen op de bar: De strijd tegen de belastingontduiking, één van de maatregelen van Monti, is duidelijk te zien.

Elke zaterdag lees ik in mijn favoriete bar in Trastevere de krant. Er wordt bij binnenkomst een hoekje voor mij en Vulcan gecreëerd. Ik krijg een heerlijk geurende (en smakende) espresso en Vulcan zo nu en dan een stukje cornetto. Altijd een fijn begin van de zaterdag ;-). En zeker nu de lente aanbreekt.

Sinds de eerste zonnestralen zijn doorgebroken, staan de voorpagina’s van La Repubblica en Il Corriere della Sera vol met de maatregelen van premier Monti om de economie uit het slop te trekken. Maatregelen op het gebied van transparantie, kostenverlaging en het toegankelijk maken en in beweging krijgen van de arbeidsmarkt. Wat een ondernemingslust!

Monti en Berlusconi enigszins gelijkend op de foto uit La RepubblicaOp een binnenpagina van La Repubblica van zaterdag 3 maart staat onder een artikel ook een foto van deze ondernemende man, terwijl hij Berlusconi de hand schudt. Een glimlach van Monti, geen minachting, niks nep, maar vergoelijkend. Maar daarmee o zo superieur aan de nepglimlach en het gedraaikont van Berlusconi.

In 2013 zal Monti zijn mandaat beëindigen en is het weer aan Berlusconi en de zijnen. Slim. Onder de foto en het artikel korte teksten met het ouderwetse geneuzel en gemoddergooi van de politieke partijen dat er schril tegen afsteekt. Teksten die in de pre-Monti fase de voorpagina’s “vervuilden”.

Wat een verfrissend begin van het jaar en wat zijn Monti’s maatregelen belangrijk voor dit land! Natuurlijk is het makkelijker regeren met een kort mandaat en een duidelijk doel (aan de Europese eisen voldoen) dan een vierjarige regeerperiode met een samenraapsel van politici waarvan hun belangrijkste doel is op de plek blijven zitten (id est: een vet salaris binnen krijgen) en kiezers tevreden houden. Maar ook hier is Monti druk mee bezig. Het enige waar hij zich volgens mij nog niet veel mee bezig houdt, is de hervorming van de universiteit. Maar daar heeft de vorige minister zo’n zooitje van gemaakt dat het lijkt alsof hij dat hoofdpijndossier nog even voor zich uitschuift.

We moeten wel zien hoe het na deze hoopgevende lentemaatregelen gaat en goed opletten dat Monti niet te veel vrijheden neemt in zijn beslissingen. Maar ik denk dat hij eerder een herdenkingsplaquette gaat krijgen dan Berlusconi. Dat deze laatste er sowieso er geen één gaat krijgen, lijkt me overigens wel duidelijk.

Moro Memorial Rome (wikpedia)Dat realiseerde ik me ook toen ik, dwalend door de straatjes van het oude centrum, in “de straat van Aldo Moro” uitkwam. Waar hij gevonden is, dood, vermoord door de Brigate Rosse. Premier van de Italiaanse republiek, met natuurlijk ook zijn niet helemaal perfecte kanten. Maar ik stond even stil bij zijn gedenkteken. Waarop woorden van deze strekking stonden; een voorbeeld voor anderen, belangrijk, sociaal, vooruitgang.

Dit soort woorden zullen niet snel voor Berlusconi geschreven worden op een herdenkingsplaquette, denk ik. Niet dat ik zijn dood al voorzie (hoewel met 75 jaar…). Maar bij hem zullen het eerder woorden zijn als charmeur, dolce vita, producent van televisieprogramma’s, eigenaar van AC Milan. Gelukkig domineert hij niet meer de voorpagina’s.

Mede dankzij de maatregelen van Monti. Monti’s Lente zullen we het maar noemen. En die mag van mij nog wel even duren.

SneeuwschuiverItalië worstelt. Worstelt met enorme hoeveelheden sneeuw, met de aanleg van een hogesnelheidslijn door de bergen, met de maffia, met de economische wensen en eisen van Obama, Merkel en Sarkozy, met van alles en met iedereen. Het worstelt en zal weer bovendrijven (luctor et emergo), want daar zorgen die Italianen altijd wel voor. En gelukkig is er president Napolitano nog en premier Monti is redelijk daadkrachtig bezig. En is er nog de prachtige schoonheid van het land. En het heerlijke klimaat (ok, nu even niet, het sneeuwt en vriest al bijna een week).

Maar wat hebben ze nog veel in te halen. Wat heeft het land lang stilgestaan.

Want wat nou als je voor je scriptie voor de Sapienza Universiteit in Rome onderzoek doet naar bepaalde verschijnselen in de Italiaanse kranten. Je hebt een goed onderzoeksplan, een gemotiveerde begeleider en je hebt frisse ideeën. Maar je hebt die kranten niet tot je beschikking. Het is namelijk te duur voor de universiteit om er een abonnement op te nemen…

Wat nou als je Italiaans doctoraalstudent bent. Je hebt na een zeer strenge selectie een beurs gewonnen om verder onderzoek te doen. Je hoeft geen les te geven (zoals in Nederland), maar je moet wel examens afnemen, Europese subsidies binnenhalen (anders gaat de universiteit failliet), administratieve werkzaamheden uitvoeren. En dat meer dan 40 uur per week. Je doctoraalscriptie? Die schrijf je maar in je vrije tijd…

Wat nou als je Italiaanse journalist wilt worden. Dan moet je een examen doen om binnen te komen op de opleiding. Examen doen als je wilt afstuderen (logisch). En daarna nog een zeer streng nationaal examen om bijgeschreven te mogen worden in het register van journalisten. Ben je er dan? Nee. Nog 1,5 jaar na je universitaire studie wordt er van je verwacht dat je eerst werkervaring opdoet. Dat je uitstekende journalistieke producties levert. Onbetaald, gratis, voor niets, noppes…

Wat nou als je dat niet zo ziet zitten, het liever als freelancer wilt proberen. In welke richting dan ook. Libero professionista heet dat hier zo mooi. Prachtige titel. Maar om als zelfstandige te mogen starten, moet er wel een minimumbedrag op je bankrekening (enkele duizenden euro’s) staan. Voor velen (met vaak goede ideeën en een enorme werklust) onhaalbaar. Hierin schijnt een verandering te gaan komen, want stimulerend voor het ondernemerschap is dit natuurlijk niet…

Een heel andere categorie. Wat nou als je altijd al apotheker hebt willen worden. Je behoort tot de besten van je jaar. Bent bereid je vrienden, familie en provincie te verlaten om 800 kilometer verderop je kansen op een baan te vergroten. Maar je komt niet aan de bak. Apotheken zijn in Italië namelijk vaak familiebedrijven. Pappa is apotheker, mamma is apotheker, zoon is apotheker en je raadt het al, de dochter ook. Allen in dezelfde apotheek. Ruimte voor een nieuwe excellente apotheker? Nee, helaas zijn alle arbeidsplekken al vervuld. En niet door de meest servicegerichte mensen weet ik uit eigen ervaring. Gevolg: een uitstekende apotheker met veel kennis en ambitie heeft geen werk…

En wat nou als je van al die obstakels een beetje triest wordt. En je wilt ontladen en opladen. Met een heerlijk uurtje sporten bijvoorbeeld. Goed voor de fysieke en mentale gezondheid (en de inkomsten van de aanbiedende middenstander). Even een sportschool, dansschool of yogaclub binnenstappen. Met je sporttas in je hand je aanmelden en gelijk beginnen, heerlijk. Vergeet het maar! Een gezondheidscertificaat heb je nodig. Van een arts, officieel. Kosten? Euro 50,- plus het consult. Afspraak? Over 2 weken…

Vind je het gek dat dit land stilstaat? Dat het nog veel maatregelen nodig heeft om deze onnodige muren af te breken. Zodat het land weer in beweging komt, een gezonde toekomst krijgt en de achterstand met bijvoorbeeld Nederland kan inhalen. Voorlopig zit de machinist er wel in, maar staat de Italiaanse trein nog stil (al geloof ik dat dát niet veel anders is in Nederland;-)).

Solidaire sneeuw

Rome bus sneeuwHet sneeuwt in Rome en dat doet het niet vaak. De vlokken komen in steeds groter formaat naar beneden. Bedekken de bomen, de auto’s en de stoep met een witte laag. De autobanden maken er op de rijbanen die kenmerkende pap van. Chauffeurs met en zonder sneeuwervaring passen hun snelheid aan. De één slipt iets minder dan de ander, maar het lukt ze allemaal op te trekken bij het stoplicht op de hoek.

Ik heb een afspraak op de Corso Vittorio Emanuele II. In de oude binnenstad. Normaal gesproken een heerlijk stukje lopen de heuvel af, over de sampietrini van Trastevere en over het prachtige Piazza Farnese en de Campo dei Fiori. Nu glibber ik met moeite de stoep voor de deur over. Een wandeling de heuvel af naar de Tiber-oever lijkt me dan ook niet zo’n strak plan. Ik neem de bus wel.

Ook die glibbert en glijdt. Maar gecontroleerd stuurt de buschauffeur achter de andere auto’s aan. Zijn vervoermiddel is maar halfvol. Wie de weg niet op hoeft, blijft lekker thuis. Het is warm in de bus, de ramen zijn beslagen, er liggen plasjes gesmolten sneeuw in het gangpad, mensen zijn dik aangekleed en vreemden vertellen elkaar hun sneeuwervaringen.

Remmend op de motor beweegt de bus langzaam en krakend richting het centrum. Een scherpe bocht doet hem bijna stilstaan, bij het zeer steile stuk houden we allemaal onze adem in. Maar dit is een kunstenaar, het gaat goed. Hij stopt om een echtpaar rustig over te laten steken. Op de achtergrond het zachte geronk van de motor, een vaag zicht op de besneeuwde gebouwen om ons heen. We passeren een halte. Niemand wil erin of eruit.

Rome bus sneeuwPlotseling is er commotie voorin de bus. De deur gaat open. Twee mensen springen eruit. Nog twee volgen. Vaag zie ik beweging rechts voor de bus. Op de stoep. Ik zie een paraplu wegwaaien, boodschappentassen omhoogkomen, een dikke blauwe jas, een kruk, grijs haar. Een oude man is uitgegleden. Met zijn boodschappen. En zijn kruk.

Passagiers tillen hem op, begeleiden hem van de stoep af en halen hem over plaats te nemen in de warme bus. Italianen en niet-Italianen staan op, maken ruimte voor de oude man. In het dichtstbijzijnde stoeltje ligt een plasje gesmolten sneeuw. Zonder aarzelen haalt een stoere jongeman met een Roemeens accent zijn mouw erover. De man gaat zitten, kijkt wat versuft om zich heen. Een oude vrouw vraagt of het echt goed met hem gaat. Een brede glimlach en een zucht “Sì, sto bene, grazie”.

De bus herneemt zijn parcours, langzaam en zacht schuivend de heuvel verder af. Solidariteit in de sneeuw: mooi.

Eén van de ijkpunten waaraan je volgens mij kunt zien hoe een land er voorstaat, is het aantal nieuwe gezinnen dat gesticht wordt. Een gezin bouw je namelijk niet op wanneer je geen baan hebt of een eigen huis. Of wanneer de kansen groot zijn dat je in de nabije toekomst niet rond kunt gaan komen.

Berlusconi is 17 jaar geleden aan de macht gekomen. Het geboortecijfer van Italie is al jaren dalende en één van de laagste van de wereld. Toeval? Denk het niet.

Zo makkelijk als ze hier in Italie flirten, zo moeilijk is het namelijk voor jongeren om een gezin te stichten. Een goede partner vinden is niet de grootste uitdaging, een eigen stek kunnen betalen des te meer.

Het aanbod van betaalbare huurappartementen is namelijk niet groot en slechts 5% van de Italiaanse jongeren onder de 30 jaar krijgt volgens hypotheeksite mutui.it een hypotheek om een appartement te kunnen kopen. Jonge Italianen hebben daarvoor niet voldoende inkomen en/of ze bieden de bank onvoldoende zekerheid. Hoge jeugdwerkloosheid (vooral in het Zuiden), een niet-leen cultuur en gebrek aan een positief en zeker toekomstbeeld qua inkomen zijn daar de oorzaken van. Een eigen koophuis met hulp van de bank zit er dus voor veel Italiaanse jongeren helaas niet in.

Het is dan ook meer de gewoonte dat pappa & mamma een appartement kopen voor hun kinderen (!). Maar zolang de ouderlijke financiële situatie dit niet toestaat, blijven de jongeren thuiswonen. Soms wel tot hun veertigste. En een jong gezin in het ouderlijke huis is wel het ideaal van opa & oma, maar niet van de jonge generatie. En dus werd er niet veel aan gezinsopbouw gedaan (wel aan oefenen overigens).

Maar de laatste tijd hoor ik steeds vaker om mij heen de vrolijke berichten van een zwangerschap. Ook in Italie is het de gewoonte dat je pas na drie maanden zwangerschap vertelt dat je zwanger bent. Eind januari 2012 minus drie maanden is eind oktober 2011, het moment dat het aftreden van Berlusconi onafwendbaar ging lijken. Toeval? Ik denk het niet.

Het lijkt wel alsof veel jonge Italianen weer een klein beetje vertrouwen hebben gekregen in hun toekomst na afsluiting van het tijdperk Berlusconi. Chapeau Berlusca, niet alleen in je eigen bed, maar ook in dat van de startende gezinnen heb je invloed gehad.

Rome in januari

Het kraakheldere licht

De eerste warme zonnestralen

De grasvelden die weer langzaam groen worden

De enige taal die je om je heen hoort is Italiaans

Zonnebrillen, af en toe een open jas, de eerste terrasjesbezoekers

Italianen die met goede voornemens nog relaxter lijken

Zo naar binnen lopen bij musea

Standbeelden en fonteinen fotograferen zonder een mens erop

Januari in Rome: Rust, relax, ruimte: Heerlijk!

Rome Januari 2012

Brisighella zonDe zon die straalt in de strakblauwe lucht, verwarmt mijn gezicht, mijn bovenlijf. Ik sluit mijn ogen en luister naar het heerlijke Italiaans om mij heen. Vulcan legt zijn kop op mijn been en valt staand in slaap. Het is zondagochtend en we drinken op een terras in Brisighella, één van de 50 mooiste burchtdorpen van Italië, een heerlijke espresso. Hier heb ik een half jaar gewoond en hier kom ik halverwege mijn terugreis naar Rome graag even langs.

Om Italiaanse vrienden te bezoeken. Vrienden die zo hartverwarmend een weekend lang hun piepkleine woning aan mij ter beschikking stellen. Zelf 30 auto-minuten verder overnachten en “permesso” vragen wanneer ze hun eigen huis in komen. Die mij ophalen vanaf een verderop gelegen station en mij met veel plezier rondrijden door de omgeving. Die mijn te zware tassen zonder te klagen dragen en mij afzetten bij het station. Italiaanse vrienden die mij hartverwarmend verwennen zodat ik kan bijkomen van de lange reis.

De lange reis vanaf Zuid-Duitsland, waar ik in de 2 uur overstaptijd in München de benen heb kunnen strekken in een besneeuwde en sprookjesachtig versierde binnenstad, met schaatsbaan. Waar ik in de propvolle Intercity van München naar Bologna (met de meest rare plaatsnummering ooit) de perfecte reisgenoot heb getroffen in een Poolse veeltalige phd-student die onder andere vloeiend Engels spreekt. Die het geen probleem vindt om opgevouwen op zijn stoel te zitten zodat Vulcan goed ligt. En die de berichten van de conducteur voor me vertaalt.

Berichten van een geknakte elektriciteitsmast (door de vele sneeuw) tussen Wörgl en Innsbruck waardoor we een bus moeten nemen. Een rit van een uur door de sneeuw in een propvolle bus met de bagage van wintersporters en een hond ter grootte van een paard (Vulcan dus). Niemand die daarover klaagt.

Een prachtig landschap ontvouwt zich voor ons. Net een kerstkaart met de dikke pakken sneeuw. Maar ook met sneeuw op de weg en vallende sneeuw die het zicht beperkt. Met die lieve oude Ridgeback met zijn artrosepootjes die zich voorin de bus achterstevoren een uur lang in evenwicht probeert te houden.

Italiaan met zonnebrilBij Innsbruck kunnen we de trein weer in, op het perron van de halte Fortezza kan Vulcan in 10 seconden zijn plasje doen en bij de grenshalte Brenner stopt het met sneeuwen, komen de Italiaanse zonnebrillen tevoorschijn en begint het flirten door de treinraampjes heen.

In Bologna worden we buiten het station met een enorm mooi vuurwerk verwelkomd. Even tijd voor een frisse neus, een treinkaartje en een flesje multivitaminedrank uit de automaat. De automaat die kuren heeft en daardoor allerlei soorten Italianen aantrekt. Die de hond aaien, mij koffie aanbieden, me spontaan helpen met instappen met al mijn bagage. Die gezellig een praatje maken, lachen, vragen stellen over Nederland.

“Want in Nederland is toch alles zo goed geregeld? Daar is het leven toch zo goed? Daar werkt toch alles?” “Jazeker, het werkt allemaal heel gesmeerd in Nederland, alleen beseffen heel veel Nederlanders dat niet. Klagen ze over alles, geven anderen de schuld van hun misère, creëren dusdanig veel angst voor andere personen, dat de dingen die jullie doen, Italianen, met jullie gastvrijheid en hulpvaardigheid, helaas in Nederland steeds minder voorkomen. En die jullie tot zo’n prachtig volk maken. Waar jullie ontzettend trots op mogen zijn.”

VuurwerkEn Nederland? Dat mag enorm trots zijn op zijn efficiëntie, moderniteit en veranderingsgezindheid. Als we daar nou een scheutje Italiaanse gastvrijheid en vriendelijkheid aan toevoegen, wordt het weer dat fijne land van weleer. Maar voorlopig heb ik het beter naar mijn zin in Italië :-).

%d bloggers liken dit: